Apr
2026

ՔԱՄԻ, ՔԱՄՈՒ ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ և ՔԱՄՈՒ ԲՆՈՒԹԱԳՐԻՉՆԵՐԸ: ՔԱՄՈՒ ՈՒԺԻ ՕԳՏԱԳՈՐԾՈՒՄԸ, ՀՈՂՄԱԿԱՅԱՆՆԵՐ

categories: Բնագիտություն

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Ի՞նչ է քամին: Ինչպե՞ս է առաջանում:
    Քամու առաջացման հիմնական պատճառը Երկրի մակերևույթի անհավասարաչափ տաքացումն է, որի հետևանքով առաջանում է մթնոլորտային ճնշման տարբերություն։ Օդը միշտ ձգտում է հավասարակշռել այդ տարբերությունը՝ շարժվելով բարձր ճնշման գոտուց դեպի ցածրը։
  2. Քամու ի՞նչ տեսակներ գիտեք: Որո՞նք են բնորոշ Հայաստանի տարածքին:
    Բրիզներ, լեռնահովտային քամիներ, մուսոններ, պասատներ։
  3. Ինչո՞վ են բրիզները տարբերվում մուսսոններից:
    Հիմնական տարբերությունը նրանց գործողության ժամանակահատվածն ու մասշտաբն է։
  4. Ինչո՞ւ պասսատները չեն փոխում իրենց ուղղությունը:
    Պասսատներն արևադարձային լայնություններից դե­պի հասարակած փչող քամիներն են, որոնք իրենց ուղղությունը երբեք չեն փոխում: Պատճառն այն է, որ արևադարձային լայնություննե­րում մթնոլորտային ճնշումն ամբողջ տարվա րնթացքում միշտ բարձր է, իսկ հասարակածային լայնություններում՝ միշտ ցածր:

    Հարցեր և առաջադրանքներ
    1․Ի՞նչ բնութագրիչներ ունի քամին:
    Քամու բնութագրիչներից կարևոր են քա­մու ուղղությունը, արագությունը և ուժը: Այս բնութագրիչները մարդու կյանքի և տնտեսական գործունեության համար ունեն կարևոր նշանա­կություն: Անհիշելի ժամանակներից մարդը կարողացել է զանազան մի­ջոցներով, օրինակ՝ ծովի ալիքներով, ծածանվող դրոշակով, ծխնելույզ­ների ծխի շեղման չափով, որոշել քամու ուղղությունը, արագությունը և ուժը:
    2․Ի՞նչ սարքով և ինչպե՞ս են որոշում քամու ուղղությունը:
    Քամու ուղղությունը որոշելու համար օգտվում ենք հողմացույցի շար­ժական սլաքից, որը քամու ազդեցությամբ ազատ պտտվում է: Սլաքը սուր ծայրով միշտ ուղղված է լինում քամու դեմ, այսինքն՝ դեպի հորիզոնի այն կողմը, որտեղից քամին փչում է։
    3․Ինչի՞ց է կախված քամու ուժը, ի՞նչ միավորով են չափում:
    Քամու ուժը կախված է իր արագությունից:  Քամու ուժը չափում են բալերով՝ 0-ից մինչև 12 բալ: Անհողմ եղանա­կին քամու ուժը 0 բալ է, իսկ եթե քամու ուժը 12 բալ է, ապա փոթորիկ է, որի ընթացքում ծառերն արմատախիլ են լինում, պոկվում են շենքերի տանիքները և այլն:
    4․Ի՞նչ սարքով են չափում քամու արագությունը, ո՞րն է չափման միավորը:
    Քամու արագությունը որոշում են հողմաչափ կոչվող սարքով:
    5․Ի՞նչ նպատակներով է օգտագործվում քամու ուժը:
    Հա­զարամյակներ շարունակ քամու ուժը մարդն օգտագործել է տարբեր նպա­տակներով՝ նավարկել է առագաստանավերով, կառուցել հողմաղացներ:

Apr
2026

Ճնշում

categories: Բնագիտություն

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Ի՞նչ է մթնոլորտային ճնշումը:
    Մթնոլորտային ճնշումը օդի կշռի ուժն է, որով այն սեղմում է երկրագնդի մակերևույթին և դրա վրա գտնվող բոլոր առարկաներին:
  2. Ի՞նչ սարքով են չափում մթնոլորտային ճնշումը:
    Մթնոլորտային ճնշումը չափում են բարոմետրով (սնդիկային կամ աներոիդ):
  3. Ինչպե՞ս է փոխվում մթնոլորտային ճնշումն ըստ բարձրության։
    Վեր բարձրանալիս ճնշումը նվազում է, քանի որ օդի շերտը բարակում է և դառնում պակաս խիտ: Միջինում ամեն 10-12 մետր բարձրանալիս ճնշումն ընկնում է 1 մմ սնդիկի սյան  չափով:
  4. Ի՞նչ են ցիկլոնը և անտիցիկլոնը:
    մթնոլորտային հսկայական հորձանուտ է՝ կենտրոնում ցածր ճնշմամբ (բերում է ամպամածություն և տեղումներ):
  5. Երևանում մթնոլորտային ճնշումը հավասար է 660 մմ բարձրությամբ սնդիկի սյան գործադրած ճնշմանը: Հաշվեք, թե նույն պահին ճնշու­մը որքա՞ն կլինի Սևանա Լճի ափին, եթե այն Երևանից բարձր է մոտ 1 կմ:
    560 մմ

Apr
2026

Хозяин и работник

categories: ռուսերեն, Uncategorized

Вопросы

  1. Какое необычное условие поставил богач при найме на работу?
    Богач предложил странный договор кто первым рассердится — тот заплатит тысячу рублей. Если работник рассердится и не сможет заплатить, он должен работать бесплатно десять лет.
  2. Что должен был выплатить тот, кто первым выйдет из себя и разозлится?
    По первому договору — 1000 рублей или 10 лет бесплатной работы.
    По второму договору с младшим братом— уже 2000 рублей или 20 лет бесплатной работы.
  3. Почему первый брат проиграл спор и вернулся домой ни с чем?
    Он не выдержал тяжёлых и несправедливых условий работы косил и днём и ночью и в отчаянии выругался. Хозяин использовал это и заставил его подписать долговую расписку.
  4. Как младший брат (работник) отвечал на попытки хозяина его поторопить или разозлить?
    Он спокойно спрашивал: «Уж не сердишься ли ты?»
    Он всё время напоминал хозяину об условии договора и не давал ему сорваться.
  5. Какую хитрость придумал хозяин с «кукушкой» в лесу, чтобы поскорее выгнать работника? 
    Он привёл жену в лес, посадил её на дерево и велел куковать, чтобы сделать вид, будто наступила весна и срок службы закончился раньше времени.
  6. Почему младшему брату удалось победить богача, хотя условия договора были одинаковыми для обоих братьев?
    Он был хитрее, терпеливее и внимательнее к словам.
    В отличие от старшего брата, он:
    не поддавался на провокации,
    буквально выполнял приказы,
    всё время держал хозяина в напряжении.
  7. Можно ли назвать действия работника справедливыми, или он вел себя слишком жестоко по отношению к хозяину?
    С одной стороны, он действовал строго по договору.
    С другой стороны, он вёл себя жёстко (например, перерезал всё стадо).
    Но это было своеобразным уроком жадному и несправедливому хозяину.
  8. В какой момент хозяин сам нарушил свое главное правило и «рассердился»?
    Когда работник прицелился в «кукушку» (жену хозяина). Тогда богач закричал и признался, что сердится.
  9. Какую роль в сказке играет юмор? Помогает ли он герою или просто высмеивает жадность?
    Юмор делает сказку смешной и поучительной. Он помогает герою победить и высмеивает жадностьхозяина. 
  10. В чем заключается главная мораль этой сказки? (Например: «Не рой другому яму…»)
    Главная мысль выражена пословицей. «Не рой другому яму — сам в неё попадёшь».
  11. Как изменился характер хозяина к концу истории? Можно ли сказать, что он «поумнел»?
    Он понял свою ошибку, признал поражение и заплатил деньги. Можно сказать, что он поумнел.
  12. Если бы вы были на месте хозяина, как бы вы изменили условия договора, чтобы не оказаться в ловушке? 
    не связывать договор с эмоциями,
    установить чёткие рабочие часы,
    не придумывать причины для победы как гнев,
    быть честным и справедливым работникам.
    Тогда никто не оказался бы в ловушке.


Mar
2026

Հրամայական Եղանակ

categories: Մայրենի

284. Հրաման արտահայտող նախադասությունները գտի՛ր և դրանց բայերն ընդգծի՛ր:

Կշրջես աշխարհից աշխարհ ու տուն կգաս:
Շրջի՛ր աշխարհից աշխարհ ու տուն արի՛:
Արծվի ճուտ ես պահում, որ մեծանա, արծիվ դառնա:
Արծվի ճուտ պահի՛ր, որ մեծանա, արծիվ դառնա:
Չես քնի, մինչև տատդ հեքիաթ չպատմի:
Մի՛ քնիր, մինչև տատդ հեքիաթ չպատմի:

285. Տրված բայերի հրամայական ձևերը կազմի՛ր:
            Օրինակ՝
գրել – գրի՛ր – գրեցե՛ք, աղալ- աղա՛- աղացե՛ք:

Ա. Սիրել, կանչել, նկարել, լսել, նստել, կանգնել, զանգել, կապել, փրկել, կապկպել, կոտրատել, կապոտել:
Սիրել-սիրի՛ր-սիրեցե՛ք,
կանչել-կանչի՛ր-կանչե՛ք,
նկարել-նրարի՛ր-նկարե՛ք,
լսել-լսի՛ր-լսե՛ք,
նստել-նտի՛ր-նստե՛ք,
կանգնել-կանգնի՛ր-կանգնե՛ք,
զանգել-զանգի՛ր-զանքե՛ք,
կապել-կապի՛ր-կապե՛ք,
փրկել-փրկի՛ր-փարե՛ք,
կապկպել-կապկպի՛ր-կապկպե՛ք,
կոտրատել-կոտրատի՛ր-կոտրատե՛ք,
կապոտել-կապոտի՛ր-կապոտե՛ք:

Բ. Խաղալ, սողալ, կարդալ, գնալ, մնալ, գոռալ:
Խաղալ-խաղա՛-խաղացե՛ք,
սողալ-սողա՛-սողացե՛ք,
կարդալ-կարդա՛-կարդացեք,
գնալ-գնա՛-գնացե՛ք,
մնալ-մնա՛-մնացե՛ք,
գոռալ-գոռա՛-գոռացե՛ք։

286. Տրված բայերը հրամայական դարձրո՛ւ և Բ շարքի բայերի հրամայական ձևերով կազմի՛ր նախադասություններ:

Ա. Հեռանալ, գոհանալ, վախենալ, կամենալ, հասնել, թռչել, մեռնել, կորչել, փախչել:
Հեռանալ-հեռացի՛ր-հեռացե՛ք,
գոհանալ-գոհացի՛ր-գոհացե՛ք,
վախենալ-վախեցի՛ր-վախեցե՛ք,
կամենալ-կամեցի՛ր-կամեցե՛ք,
հասնել-հասի՛ր-հասե՛ք,
թռչել-թռի՛ր-թռչե՛ք,
մեռնել-մեռի՛ր-մեռե՛ք,
կորչել-կորի՛ր-կորչե՛ք,
փախչել-փախի՛ր-փախե՛ք:

Բ. Ուտել, գալ, տալ, լինել, տեսնել, ելնել:
Ուտել-կե՛ր-կերե՛ք,
գալ-արի՛-եկե՛ք,
տալ-տու՛ր-տվե՛ք,
լինել-եղի՛ր-եղե՛ք,
տեսնել-տե՛ս-տեսե՛ք,
ելնել-ելի՛ր-ելե՛ք։

Ուտել-Կե՛ր հետո գնա բակ։ Կերե՛ք այս համեղ ուտեստները։
Գալ-Արի՛ տուն, բայց արագ։ Եկե՛ք բակ խաղալու մեր հետ ընկերներ։
Տալ-Տու՛ր շերեփը դարակից։Տվե՛ք ինձ ձեր փասթաթղթերը։
Լինել-Եղի՛ր աշխատասեր և գրագետ։ Եղե՛ք բարի և ազնիվ։
Տեսնել-Տե՛ս թե ինչ անուշաբույր ծաղիկներ են։ Տեսե՛ք այս բարձր ծառերը։

287. Հրամայի՛ր և արգելի՛ր (տե՛ս օրինակը): Կետադրությանն ուշադրություն դարձրո՛ւ:

            Օրինակ՝
հավաքել – հավաքեցե՛ք կամ հավաքե՛ք – մի՛ հավաքեք:
Մաքրել – մաքրեցե՛ք – մի՛ մաքրեք:
Գնալ – գնացե՛ք – մի՛ գնաք կամ մի՛ գնացեք:
Հեռանալ – հեռացե՛ք – մի՛ հեռանաք կամ մի՛ հեռացեք:

            Վճարել, հաշվել, հանել, գումարել, գողանալ, բարձրանալ, խաղալ, խոսել, փորել,  գիտենալ, մոտենալ:
Վճարել-վճարե՛ք-մի՛ վճարեք կամ չվճարե՛ք,
հաշվել-հաշվե՛ք-մի՛ հաշվեք կամ չհաշվե՛ք,
հանել-հանե՛ք-մի՛ հանեք կամ չհանե՛ք,
գումարել-գումարե՛ք-մի՛գումարեք կամ չգումարե՛ք,
գողանալ-գողացե՛ք- մի՛ գողացեք կամ չգողանա՛ք,
բարձրանալ-բարձրացե՛ք-մի՛ բարձրացեք կամ չբարձրանա՛ք,
խաղալ-խաղացե՛ք-մի՛ խաղացեք կամ չխաղա՛ք,
խոսել-խոսե՛ք-մի՛ խոսեք կամ չխոսե՛ք,
փորել-փորե՛ք-մի՛ փորեք կամ չփորե՛ք,
գիտենալ-իմացե՛ք-մի՛ իմացեք կամ չիմանա՛ք,
մոտենալ-մոտեցե՛ք-մի՛ մոտեցեք կամ չմոտենա՛ք:

Ժխտական խոնարհում

289. Նախադասությունները ժխտական դարձրո՛ւ: Ինչի՞ միջոցով արեցիր:

            Օրինակ՝
            Նա երեկոյան բակում էր: -Նա երեկոյան բակում չէր:
            Ձկների բնակարանը ծովն է:-Ձկների բնակարանը ծովը չէ:
            Հատուկ նշված տեղով անցավ փողոցը:-Հատուկ նշված տեղով չանցավ փողոցը։
            Առանց ջրի կյանք կա:- Առանց ջրի կյանք չկա։
            Ճահճուտներում փարթամ խոտ ու հսկա ծառեր կան:- Ճահճուտներում փարթամ խոտ ու հսկա ծառեր չկան։
            Առակագիր Կռիլովը երկար ժամանակ աշխատեց Պետերբուրգի հանրային           գրադարանում:- Առակագիր Կռիլովը երկար ժամանակ չաշխատեց Պետերբուրգի հանրային         գրադարանում

Ես այս նախադասությունները դարձրեցի ժխտական, որովհետև ավելացրեցի չ ժխտական նախածանցը։

290. Նախադասությունները ժխտական դարձրո՛ւ: Ի՞նչ փոփոխություններ կատարեցիր:

            Օրինակ՝
Մարդը թափահարում է դրոշակը: – Մարդը չի թափահարում դրոշակը:

            Խաչմերուկում շարժումը կառավարում է լուսակիրը:- Խաչմերուկում շարժումը չի կառավարում լուսակիրը։
            Այդ լճի ջրերը սառչում են:- Այդ լճի ջրերը չեն սառչում։
            Նա իր երգը հորինել է ժողովրդի համար:- Նա իր երգը չի հորինել ժողովրդի համար։
            Շունչը պահած մարդը կարողանում է ջրի տակ մի րոպեից ավելի դիմանալ:- Շունչը պահած մարդը չի կարողանում ջրի տակ մի րոպեից ավելի դիմանալ։
            Նա հետաքրքրվում էր ամեն ինչով:- Նա չէր  հետաքրքրվում ամեն ինչով։
            Նրա հարցերի թիվը հիմա մեծացել:- Նրա հարցերի թիվը հիմա չի մեծացել։
            Երկու գրքերն իրարից տարբերվում են:- Երկու գրքերն իրարից չեն տարբերվում։
Ես այս նախադասություններին ավելացրել եմ չ, չի ժխտական ածանցները։

Նյութը կարդա, և հիշիր

Բայը ցույց է տալիս գործողություն: Բայի ուղիղ ձևերն ունեն -ել կամ -ալ վերջավորություն (խոսել, խաղալ): Բայն ունի երեք դեմք՝ (I, II, III), և երկու թիվ՝ (եզակի, հոգնակի), որոնք արտահայտվում են բայական համապատասխան վերջավորություններով կամ օժանդակ բայի ձևերով (եմ, ես, է, ենք, եք, են, էի, էիր, էր, էինք, էիք, էին):

Բայը կարող է ցույց տալ ներկայում կատարվող, անցյալում կատարված կամ դեռ չկատարված, կատարվելիք գործողություն: Ըստ դրա էլ բայն ունի երեք ժամանակ՝ ներկա (գրում եմ), անցյալ (գրել եմ, գրեցի, գրում էի) և ապառնի (գրելու եմ, գրեմ, կգրեմ, պիտի գրեմ):


Mar
2026

Весенний дневник

categories: ռուսերեն

Вовка решил написать рассказ о весне. Но с чего начать? Об этом он не знал.
– Мама, когда весна придёт? – спросил Вовка.
– Скоро. А ты наблюдай. Выбери что-нибудь одно: деревья или птиц, или наш двор, – сказала мама.
– Мы вчера снежную бабу во дворе слепили. Я за ней буду наблюдать, –сказал Вова.
– Вот и хорошо, – сказала мама, – наблюдай за ней и записывай в дневник, что с ней происходит. Придёт весна, а ты первый об этом узнаешь. Вова начал записывать: „Шестое марта. Сколько раз смотрел в окно – ничего нового. А снежная баба как стояла, так и стоит”.
– Восьмое марта. У снежной бабы выпала из рук метла.
– Десятое марта. Когда пошёл погулять, то заметил, что у снежной бабы отвалился нос-морковка.
– Четырнадцатое марта. С утра солнышко выглянуло. Когда я вышел во двор, то заметил, что голова у снежной бабы стала меньше.
– Двадцать первое марта. Снег растаял. А от снежной бабы осталась только большая лужа. На этом дневник кончается. А почему, вы, наверное, сами догадались. Наступила весна.

1. Составь 5 вопросов к тексту

2. Выполни упражнение. Выбери правильный вариант.

Это красивая… а) море; б) улица; в) городЭто плохой… а) фильм; б) книга; в) вино
Это высокое… а) дом; б) девушка; в) зданиеЭто интересный… а) экскурсия; б) человек; в) кино
Это дорогой… а) машина; б) костюм; в) кафеЭто хороший… а) женщина; б) фото; в) компьютер
Это тёплое… а) вода; б) пюре; в) вечерЭто чёрная… а) телефон; б) кошка; в) пианино
Это умная… а) режиссёр; б) собака; в) киноЭто молодой… а) юрист; б) дерево; в) спортсменка
Это маленький… а) рыба; б) яблоко; в) телевизорЭто дешёвое… а) ресторан; б) книга; б) кафе
Это цветное… а) словарь; б) фото; в) картинаЭто горячий… а) чай; б) какао; в) вода
Это холодная… а) море; б) вечер; в) водаЭто большая… а) площадь; б) парк; в) окно
Это старое… а) аудитория; б) пальто; в) альбомЭто глупая… а) фраза; б) юмор; в) предложение
Это вишнёвый… а) дерево; б) юбка; в) тортЭто коричневый… а) шкаф; б) ваза; в) пальто
Это низкий… а) здание; б) диван; в) ёлкаЭто жёлтое… а) сумка; б) такси; в) цвет
Это синее… а) тетрадь; б) зонт; в) небоЭто новый… а) комедия; б) район; в) слово
Это громкая… а) музыка; б) диск ; в) местоЭто тихий… а) сад; б) станция; в) время

Найдите лишнее слово.

а) шуба а) носки
б) сарафан б) чулки
в) пальто в) рубашка
г) куртка г) колготки

Дополните диалог.
Анаит: Какая сегодня погода?
Мама: Сегодня очень холодно. Оденься потеплее.
Анаит: А что надеть?
Мама: Надень куртку, шапку и шарф.


Mar
2026

Հ․ Թումանյան «Հսկան»

categories: Մայրենի

Առաջադրանքներ

  • Պատմեք իշխանի մասին՝ մջբերելով բալլադից հատվածներ։
    Ասում են թե՝ կար մի իշխան.
    Մի մեծ իշխան, էնքան ուժեղ,
    Որ թե մարդիկ նըրա աչքում,
    Թե՛ հասարակ ճանճ ու մըժեղ:
  • Ըստ հեղինակի իշխանի մեծությունն ինչով էր չափվում․

բարությամբ
համբերատարությամբ
չարությամբ
հարստությամբ
հզորությամբ

  • Ինչո՞ւ հսկան չվախեցավ Մեծ իշխանից։
    Հսկան չվախեցավ իշխանից որովհետև հսկան մի քանի անգամ ավելի ուժեղ էր քան իշխանը։
  • Դեղինով նշված ածականները դրեք համեմատության աստիճաններով։
    Ուժեղ-ուժեղ, ավելի ուժեղ, ուժեղագույն, ամենից ուժեղ կամ ամենաուժեղ։
    Հեռու-հեռու, ավելի հեռու, հեռվագույն, ամենից հեռու կամ ամենահեռու։
    Վիթխարի-վիթխարի, ավելի վիթխարի, ամենավիթխարի կամ ամենից վիթխարի։
  • Մոխրագույնով նշված բառերի ածանցներն առանձնացրեք, դրանցով նոր բառեր կազմեք։
    Բազմություն – բազմամարդ
    անթիվ  – թվանշան
    անքանակ – քանակային
    մարդուկներ – մարդկային
    ահեղ – հեղեղ
  • Բալլադից դուրս գրեք ներգայական հոլովով դրված 4 բառաձև։
    Դարում, աշխարհում, աչքում, հանդերում, ամպերում։


Mar
2026

Armenian easter.

categories: ENGLISH

Armenian customs and holidays-Easter

Easter is one of the most important religious holidays in Armenia. Armenian people celebrate the resurrection of Jesus Christ with great joy and special traditions. The celebration begins on Saturday evening. Families go to church for the midnight service. People light candles and sing beautiful hymns. The priest announces “Christ is risen!” and everyone responds “Blessed is the resurrection of Christ!” On Easter Sunday morning, families gather for a festive breakfast. The table is decorated with colorful painted eggs. Children love to crack eggs together – whoever’s egg doesn’t break wins! Armenian families also prepare special Easter bread called “chorek” which is sweet and delicious. Traditional Easter foods include fish, rice pilaf, and various salads.The meal is a time for family members to come together and celebrate. After breakfast, children go on egg hunts in gardens and parks. They search for hidden chocolate eggs and small gifts. Some families visit relatives and friends to share Easter greetings. 

Vocabulary 

resurrection – հարություն religious – կրոնական celebration – տոնակատարություն traditions – ավանդույթներ announces – հայտարարում է festive – տոնական decorated – զարդարված various – տարբեր, զանազան spiritual – հոգևոր communities – համայնքներ

Exercise 1: True or False Read the sentences and write T (True) or F (False): 

1. Easter is celebrated only on Sunday in Armenia. False 

2. Armenian families eat special Easter bread called “chorek.” _True__ 

3. Children play games with painted eggs. __True_ 

4. People visit churches on Saturday evening. _True__ 

Exercise 2: Answer the Questions 

1. What do people do at the midnight church service? to pray

2. Name three traditional Easter foods mentioned in the text.  eggs chorek fish

3. What does Easter represent for Armenian people?  resurrection of Jesus Christ, spiritual renewal, and the arrival of spring

Exercise 3: Complete the Sentences Fill in the blanks with words from the text: 

1. Easter is one of the most important __religious_____ holidays in Armenia. 

2. The table is ____decorated___ with colorful painted eggs. 

3. Children go on egg __hunts_____ in gardens and parks. 

4. Easter brings ____people___ together and keeps ancient traditions alive.

Skip to toolbar